Sức nóng từ ô tô ‘ngoại’

Hai tháng đầu năm, kim ngạch nhập khẩu ô tô nguyên chiếc đạt 153 triệu USD, tăng khoảng 139,6% so với cùng kỳ năm 2016 cho thấy các nhà sản xuất, lắp ráp ô tô trong nước đang đối mặt với "sức nóng" từ ô tô ngoại.

Tác động lên cán cân thương mại

Bộ Công Thương cho biết, 2 tháng đầu năm, Việt Nam nhập về gần 9.500 xe ô tô nguyên chiếc dưới 9 chỗ. Tuy mức tiêu thụ ô tô trong tháng 1 sụt giảm so với tháng 12/2016 nhưng vẫn đạt 20.232 xe, trong đó có 14.749 xe du lịch. Cũng trong 2 tháng đầu năm, lượng ô tô nguyên chiếc dưới 9 chỗ nhập khẩu tăng mạnh cho thấy sức nóng của thị trường ô tô trong nước.

Song song với mức tăng nhập khẩu từ rau quả, điện thoại di động và một số mặt hàng khác, kim ngạch nhập khẩu ô tô đã đẩy tổng kim ngạch nhập khẩu 2 tháng đầu năm tăng lên 20% so với cùng kỳ. Sau 2 tháng, nhập siêu cả nước ước đạt 46 triệu USD, bằng 0,2% kim ngạch xuất khẩu. Điều đáng nói, trong khi khu vực doanh nghiệp nội nhập siêu 3,5 tỷ USD thì khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (kể cả dầu thô) vẫn xuất siêu 3,4 tỷ USD. Bộ Công Thương cho biết, việc gia tăng nhập khẩu những mặt hàng xa xỉ (mặt hàng hạn chế nhập khẩu) có thể sẽ tác động lên cán cân thương mại nếu không đưa ra biện pháp cân đối ngay từ đầu năm.

Thực tế, số lượng ô tô nhập khẩu về nước tăng mạnh không gây bất ngờ bởi ngành sản xuất ô tô Việt Nam còn hạn chế, chủ yếu là lắp ráp với tỷ lệ nội địa hóa thấp. Trong khi, thị trường ô tô được đánh giá là có tiềm năng phát triển với mức tăng gần 40%/năm trong 2 năm gần đây. Hiện tại, tổng năng lực lắp ráp ô tô của Việt Nam chỉ đạt khoảng 500.000 xe/năm, gồm 12 hãng xe nước ngoài có hoạt động sản xuất, lắp ráp, đáp ứng khoảng 70% nhu cầu xe trong nước.

Phải có giải pháp quản lý kịp thời

Mặc dù được đánh giá là thị trường có nhiều tiềm năng nhưng ngành sản xuất ô tô trong nước vẫn gặp nhiều khó khăn, giá ô tô còn cao, công nghiệp hỗ trợ kém phát triển, khả năng cạnh tranh hạn chế, tỷ lệ nội địa hóa thấp. Việc thuế suất nhập khẩu ô tô nguyên chiếc từ khu vực ASEAN lùi xuống 0% sẽ là sức ép lớn đối với những doanh nghiệp sản xuất và lắp ráp xe trong nước. Những nhà sản xuất buộc phải tính toán, đưa ra quyết định mới, sắp xếp lại hệ thống sản xuất trong khu vực, thậm chí còn cân nhắc việc rút cơ sở lắp ráp khỏi thị trường Việt Nam.

Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA) cho hay, nếu thuế nhập khẩu xe ô tô từ các nước ASEAN giảm còn 0%, ngành sản xuất ô tô trong nước sẽ không thể cạnh tranh, thậm chí là phá sản, do hầu hết các doanh nghiệp mới đạt đến trình độ lắp ráp đơn giản, dây chuyền sản xuất chủ yếu là hàn, sơn, kiểm tra, chưa thực hiện được những công đoạn phức tạp hơn.

Nhận rõ sự khó khăn này, các doanh nghiệp đều tỏ ra lo lắng. Công ty Ford Việt Nam cũng thừa nhận, chi phí sản xuất ô tô tại Việt Nam cao hơn 20% các nước trong khu vực, do đó, một số nhà sản xuất sẽ lựa chọn sản xuất ô tô tại một số nước ASEAN rồi mới nhập về Việt Nam. Muốn ngành sản xuất ô tô trong nước phát triển thì cần có những giải pháp cắt giảm chi phí sản xuất.

THACO Trường Hải cho biết, cần phải rà soát, đánh giá hạn chế và thế mạnh của từng doanh nghiệp, từ đó xác định hướng đi tốt nhất cho sự phát triển nền công nghiệp ô tô. Toyota Việt Nam có kế hoạch cắt giảm sản xuất các dòng xe. Tuy nhiên, doanh nghiệp này vẫn cố gắng nâng cao tỷ lệ nội địa hóa.

Nhiều doanh nghiệp khác cũng nêu quan điểm trên các trang tin tức ô tô, thị trường ô tô Việt Nam còn nhỏ, chính sách hỗ trợ chưa rõ ràng, hạ tầng giao thông chưa đồng bộ, nên doanh nghiệp sản xuất ô tô gặp không ít khó khăn. Do đó, để ngành công nghiệp ô tô phát triển, Việt Nam cần nâng cao chất lượng cơ sở hạ tầng, hỗ trợ doanh nghiệp giảm chênh lệch giá xe trong và ngoài nước bằng việc điều chỉnh thuế tiêu thụ đặc biệt cho phù hợp, nâng cao tính cạnh tranh.

Tại cuộc họp Chính phủ thường kỳ tháng 2, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cũng cảnh báo việc gia tăng nhập khẩu ô tô trong 2 tháng đầu năm; đồng thời yêu cầu các bộ, các ban ngành tăng cường quản lý để hài hòa giữa hoạt động nhập khẩu và sản xuất trong nước đối với ngành Công nghiệp ô tô trong bối cảnh hội nhập, thực hiện cắt giảm thuế suất.

Bộ Công Thương cũng cho biết thêm, Bộ sẽ đề xuất giải pháp quản lý kịp thời đối với những mặt hàng có kim ngạch tăng đột biến như thép phế liệu, điện thoại di động, ô tô dưới 9 chỗ, rau quả, đá quý – kim loại… nhằm bảo đảm kiểm soát nhập khẩu theo mục tiêu đề ra từ đầu năm.

VAMA chia sẻ, tháng 1/2017, toàn thị trường bán ra 20.232 xe (giảm 39% so với tháng 12/2016 và giảm 13% so với cùng kỳ năm ngoái), gồm 5.098 xe thương mại (giảm 45%),14.749 xe du lịch (giảm 35%) và 385 xe chuyên dụng (giảm 64%). Trong đó, xe lắp ráp trong nước đạt khoảng 15.504 xe, giảm 34% so với tháng trước; xe nhập.

autoxe.net