THUẾ – NƯỚC VÀ THUYỀN

Nếu có lúc nào đó Chính phủ thu thừa, thì cũng phải trả lại cho dân, như chính quyền Singapore lì xì cho dân, hoặc giảm khoản thu khác.

Nhà nước do nhân dân lập nên để giải quyết những vấn đề chung của cả cộng đồng, những vấn đề mà từng người dân một không thể tự giải quyết được hoặc giải quyết không hiệu quả.

Từ những việc như đặt ra quy tắc chung về giao thông để đỡ tắc đường, cho đến tổ chức những sự kiện thể thao lớn. Từ phòng chống tội phạm cho đến tổ chức quân đội bảo vệ biên cương quốc gia.

Người dân đóng góp cho Nhà nước đó thông qua việc đi lính (nghĩa vụ quân sự) và đóng thuế. Đóng thuế, chính là việc người dân trả tiền cho những dịch vụ mà Nhà nước cung cấp.

Việc người dân phải đóng bao nhiêu thuế không phải do Nhà nước đó muốn thu bao nhiêu thì thu, mà phải dựa vào việc Nhà nước làm những gì cho người dân.

Những gì Nhà nước làm, phải được liệt kê một cách minh bạch, phải được dự toán, quyết toán và kiểm toán công khai. Từ kế hoạch chi tiêu đó mới dẫn đến việc Nhà nước phải thu bao nhiêu thuế để đáp ứng.

Cũng chính vì vậy, ở nhiều nước trên thế giới, việc thu một khoản thuế luôn phải gắn với chi tiêu cụ thể. Ví dụ, Nhà nước cần tiền để xây hệ thống đường cao tốc thì ban hành đạo luật để thu thuế xăng dầu. Tổng số thu phải bằng tổng số chi cho dự án đường cao tốc đó. Khi nào xây dựng xong hệ thống đường đã thiết kế thì phải dừng đạo luật thuế xăng dầu đó, không được phép thu thêm.

Nếu có lúc nào đó Chính phủ thu thừa, thì cũng phải trả lại cho dân, như chính quyền Singapore lì xì cho dân, hoặc giảm khoản thu khác.

Khi chính quyền muốn thu thêm thuế, thì người dân có quyền được hỏi tiền đó sẽ được sử dụng vào việc gì. Nhà nước có xây thêm bệnh viện, trường học không? có hiện đại hoá Chính phủ điện tử để cung cấp dịch vụ cho dân tốt hơn không? có mua sắm thêm vũ khí để bảo vệ đất nước không?

Đành rằng có những lúc phải cải cách hệ thống thuế, tức là có những khoản thu vẫn bình thường, nhưng phát sinh ngoại ứng xấu hoặc khó hành thu, gây thất thoát, Nhà nước cần thay nó bằng khoản thu hợp lý hơn thì có thể đưa ra chính sách thuế mới. Nhưng đi kèm với đó phải là việc loại bỏ những khoản thu cũ, và khoản tăng thêm phải tương đương với khoản giảm đi, chứ không thể chỉ có tăng thu không được.

Nếu thu thêm mà không nói rõ chi cho việc gì hoặc không bớt đi những khoản thu tương ứng thì Nhà nước đó đang đánh mất đi tính chính danh của mình.

Theo Duc Minh Nguyen

CHIA SẺ